atical of 5 of india

# भारतीय संविधानाचे कलम 5 (Article 5) – भारतीय नागरिकत्वाचा पाया भारतीय संविधान हे आपल्या देशाचे सर्वोच्च कायदेपुस्तक आहे. संविधानातील प्रत्येक कलम देशाच्या प्रशासनात आणि नागरिकांच्या अधिकारांमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावते. त्यापैकी **भारतीय संविधानाचे कलम 5 (Article 5)** हे संविधान लागू होताना भारताचे नागरिक कोण असतील, याबाबत स्पष्ट तरतूद करते. ## कलम 5 म्हणजे काय? **26 जानेवारी 1950** रोजी भारतीय संविधान लागू झाले. त्या दिवशी कोणत्या व्यक्तींना भारताचे नागरिक मानले जाईल, याची व्याख्या कलम 5 मध्ये करण्यात आली आहे. हे कलम भारताच्या प्रारंभिक नागरिकत्वाचा पाया मानले जाते. ## कलम 5 नुसार भारताचा नागरिक कोण? संविधान लागू होताना खालीलपैकी कोणतीही अट पूर्ण करणारी व्यक्ती भारताची नागरिक मानली जात होती: ### 1. भारतात जन्मलेली व्यक्ती जर एखाद्या व्यक्तीचा जन्म भारतात झाला असेल, तर ती व्यक्ती भारताची नागरिक होती. ### 2. आई किंवा वडिलांपैकी एकाचा जन्म भारतात झालेला असेल जर व्यक्तीच्या आई किंवा वडिलांपैकी कोणाचाही जन्म भारतात झाला असेल, तर त्या व्यक्तीस भारतीय नागरिकत्व मिळू शकत होते. ### 3. किमान पाच वर्षे भारतात वास्तव जर एखादी व्यक्ती संविधान लागू होण्यापूर्वी सलग किमान पाच वर्षे भारतात राहत असेल, तर ती व्यक्तीही भारतीय नागरिक मानली जात होती. ## कलम 5 चे महत्त्व * भारतीय संविधान लागू होताना नागरिकत्व निश्चित करण्यासाठी हे कलम तयार करण्यात आले. * देशाच्या फाळणीनंतर निर्माण झालेल्या नागरिकत्वाच्या प्रश्नांवर स्पष्टता मिळाली. * भारताच्या नागरिकत्वाची सुरुवातीची कायदेशीर चौकट याच कलमाने निश्चित केली. ## उदाहरण समजा, एखाद्या व्यक्तीचा जन्म भारतात झाला आहे किंवा तिच्या आई-वडिलांपैकी एकाचा जन्म भारतात झाला आहे. तसेच ती व्यक्ती 26 जानेवारी 1950 पूर्वी भारतात राहत होती. अशा परिस्थितीत ती व्यक्ती संविधान लागू होताना भारताची नागरिक मानली जात होती. ## आजच्या काळात कलम 5 लागू आहे का? कलम 5 हे मुख्यतः **26 जानेवारी 1950 रोजीच्या परिस्थितीसाठी** लागू होते. सध्याच्या काळात भारतीय नागरिकत्वासंबंधीचे नियम **नागरिकत्व अधिनियम, 1955 (Citizenship Act, 1955)** नुसार ठरवले जातात. ## निष्कर्ष भारतीय संविधानातील कलम 5 हे भारताच्या नागरिकत्वाच्या इतिहासातील अत्यंत महत्त्वाचे कलम आहे. संविधान लागू होताना कोणाला भारतीय नागरिक म्हणून मान्यता मिळेल, याची स्पष्ट व्याख्या या कलमात करण्यात आली. भारतीय संविधान समजून घेण्यासाठी कलम 5 जाणून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. --- ### FAQ **प्रश्न 1: भारतीय संविधानाचे कलम 5 कशाशी संबंधित आहे?** उत्तर: संविधान लागू होताना भारताचे नागरिक कोण असतील, याशी संबंधित आहे. **प्रश्न 2: कलम 5 कधी लागू झाले?** उत्तर: 26 जानेवारी 1950 रोजी. **प्रश्न 3: सध्याचे नागरिकत्व कोणत्या कायद्यानुसार ठरते?** उत्तर: नागरिकत्व अधिनियम, 1955 नुसार. --- **SEO Keywords:** भारतीय संविधानाचे कलम 5, Article 5 in Marathi, भारतीय नागरिकत्व, भारतीय संविधान, नागरिकत्व अधिनियम 1955, Constitution of India, Article 5 Explained in Marathi. **Labels:** भारतीय संविधान, कलम 5, Article 5, Indian Constitution, नागरिकत्व, Constitution of India, Marathi Blog, Law, Education