फिजिकल शेअर म्हणजे काय? संपूर्ण माहिती

# फिजिकल शेअर म्हणजे काय? संपूर्ण माहिती **फिजिकल शेअर (Physical Share)** म्हणजे कंपनीने भागधारकाला दिलेले कागदी स्वरूपातील शेअर प्रमाणपत्र होय. पूर्वी शेअर बाजारात गुंतवणूक करणाऱ्या व्यक्तींना त्यांच्या मालकीच्या शेअर्सचा पुरावा म्हणून हे प्रमाणपत्र दिले जात असे. या प्रमाणपत्रावर भागधारकाचे नाव, शेअर्सची संख्या, प्रमाणपत्र क्रमांक, कंपनीचे नाव आणि अधिकृत शिक्का यांसारखी महत्त्वाची माहिती असते. पूर्वी सर्व शेअर्स फिजिकल स्वरूपातच ठेवले जात होते. मात्र, या पद्धतीत अनेक अडचणी होत्या. कागदी प्रमाणपत्र हरवणे, चोरी होणे, खराब होणे किंवा बनावट प्रमाणपत्र तयार होण्याचा धोका होता. तसेच शेअर्सची खरेदी-विक्री किंवा हस्तांतरण करण्यासाठी अधिक वेळ लागत असे. आजच्या डिजिटल युगात बहुतांश गुंतवणूकदार आपले शेअर्स **डिमॅट (Demat) खात्यात** इलेक्ट्रॉनिक स्वरूपात ठेवतात. डिमॅटमुळे शेअर्स सुरक्षित राहतात, त्यांचे व्यवस्थापन सोपे होते आणि खरेदी-विक्रीची प्रक्रिया जलद व पारदर्शक होते. जर तुमच्याकडे अजूनही जुने फिजिकल शेअर प्रमाणपत्र असेल, तर ते डिमॅट खात्यात रूपांतरित (Dematerialization) करता येते. यासाठी डिपॉझिटरी पार्टिसिपंट (DP) कडे डिमॅट खाते उघडून आवश्यक कागदपत्रे सादर करावी लागतात. भारतात शेअर्सची खरेदी-विक्री मुख्यतः डिमॅट स्वरूपातच केली जाते. गुंतवणूकदारांसाठी फिजिकल शेअर आणि डिमॅट शेअर यातील फरक समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. फिजिकल शेअर्स हा शेअर बाजाराच्या इतिहासाचा एक महत्त्वाचा भाग असला, तरी आधुनिक काळात डिमॅट प्रणालीमुळे गुंतवणूक अधिक सुरक्षित, सोपी आणि विश्वासार्ह झाली आहे. जर तुम्हाला वारसाहक्काने जुने फिजिकल शेअर्स मिळाले असतील, तर त्यांची योग्य पडताळणी करून ते डिमॅट खात्यात रूपांतरित करणे हा सर्वोत्तम पर्याय आहे.