भारतीय संविधानाचे कलम ४ (Article 4) – मराठीत सोपी माहिती

# भारतीय संविधानाचे कलम ४ (Article 4) – मराठीत सोपी माहिती **भारतीय संविधानाचे कलम ४** हे कलम २ आणि कलम ३ अंतर्गत तयार करण्यात आलेल्या कायद्यांशी संबंधित आहे. नवीन राज्याची निर्मिती करणे, विद्यमान राज्यांच्या सीमा, क्षेत्रफळ किंवा नावात बदल करणे यासाठी संसदेला आवश्यक पूरक तरतुदी करण्याचा अधिकार या कलमाद्वारे दिला आहे. ## कलम ४ मध्ये काय सांगितले आहे? * संसद कलम २ आणि कलम ३ अंतर्गत नवीन राज्य तयार करू शकते किंवा राज्यांच्या सीमा, क्षेत्रफळ अथवा नावात बदल करू शकते. * अशा वेळी **संविधानाच्या पहिल्या अनुसूची (First Schedule)** आणि **चौथ्या अनुसूची (Fourth Schedule)** मध्ये आवश्यक बदल करता येतात. * हे बदल करण्यासाठी **संविधान दुरुस्ती (Article 368)** करण्याची आवश्यकता नसते. * हा कायदा संसद **साध्या बहुमताने (Simple Majority)** मंजूर करू शकते. ## कलम ४ चे महत्त्व * राज्यांच्या पुनर्रचनेची प्रक्रिया सोपी आणि जलद होते. * प्रत्येक वेळी संविधान दुरुस्ती करण्याची गरज राहत नाही. * नवीन राज्यांची माहिती आणि राज्यसभेतील जागांचे वाटप आवश्यकतेनुसार सहज बदलता येते. ## उदाहरण जर संसद एखादे नवीन राज्य निर्माण करत असेल किंवा एखाद्या राज्याचे नाव बदलत असेल, तर त्यासोबत संविधानाच्या अनुसूचींमध्ये आवश्यक बदल **कलम ४** अंतर्गत केले जातात. यासाठी स्वतंत्र संविधान दुरुस्तीची आवश्यकता नसते. ## निष्कर्ष भारतीय संविधानातील **कलम ४** हे राज्यांच्या निर्मिती, सीमा बदल आणि नाव बदल यासंबंधीचे कायदे प्रभावीपणे लागू करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. हे कलम भारताच्या संघराज्य व्यवस्थेला अधिक लवचिक आणि कार्यक्षम बनवते.